Wat is trauma?

Trauma kan ontstaan wanneer iemand één of meerdere schokkende gebeurtenissen meemaakt, zoals een ernstig verkeersongeluk, een brand, het overlijden van een belangrijk persoon, seksueel misbruik of geweld. Een trauma ontstaat doordat de gebeurtenis niet goed verwerkt worden en dus geen plek kunnen krijgen. 

Een ernstiger trauma kan ontstaan wanneer iemand emotioneel, lichamelijk en/of seksueel is mishandeld of langdurig is verwaarloosd, of getuige is geweest van de mishandeling van anderen. Men spreekt dan van complex trauma. Dit kan ook al in de vroege jeugd zijn gebeurd (vroeg kind trauma) en kan nu nog negatief effect hebben op iemands leven. Ook een oorlogssituatie kan tot een trauma lijden. Het kan zijn dat je in je werk te maken krijgt met menselijk lijden, geweld of bedreiging. De gebeurtenissen kunnen zo schokkend zijn dat iemand er blijvend last van kan hebben.

Traumatische ervaringen kunnen leiden tot problemen in het dagelijks leven, het beeld dat iemand van zichzelf heeft en de omgang met anderen. Iemand heeft bijvoorbeeld minder controle over gevoelens en gedrag, of er is sprake van een grotere kwetsbaarheid of gevoeligheid. Sommige mensen trekken zich terug en zijn somber. Anderen worden juist druk en verwachten heel veel van zichzelf.

Kenmerken van trauma

Mensen zijn zich niet altijd bewust van het feit dat ze te maken hebben met onverwerkt trauma. Ze hebben dan bijvoorbeeld last van zich herhalende patronen, stress, vastlopen in emoties, of onverklaarbare lichamelijke klachten. Er zijn verschillende kenmerken die erop kunnen wijzen dat er sprake is van onverwerkt trauma:

  • Chronische (onverklaarbare) lichamelijke klachten, woede, schaamte, hyperactiviteit, slecht contact met vrienden en familie.
  • Nachtmerries, concentratieproblemen, het steeds opnieuw herbeleven van de gebeurtenis (bij Post Traumatisch Stress Syndroom (PTSS)).
  • Prikkelbaarheid, zich onbegrepen/miskend voelen, spanningsklachten, schrikachtig, dromerig, of teruggetrokken gedrag.
  • Isolement, relatieproblemen, problemen op het werk, alcohol-/drugsmisbruik.
  • Dissociatie: een overlevingsmechanisme bij extreme stress waarbij je gedachten, emoties, waarnemingen of herinneringen buiten je bewustzijn waarneemt. Je   gaat als het ware uit je lichaam en beleeft de werkelijkheid anders.
  • Bij kinderen: bang om gescheiden te worden van de ouders/opvoeders, verminderde schoolprestaties, opvallende gedragsveranderingen.

Wat werkt bij trauma

Trauma wordt voor een groot deel opgeslagen in het lichaam en in de delen van de hersenen die geen taal verwerken. Daarom helpt alleen praten bij trauma niet om het trauma ook daadwerkelijk te verwerken. Praten helpt wel om te begrijpen wat er is gebeurd en om via cognitieve therapie nieuw gedrag aan te leren. Maar er is meestal ook behandeling met andere methoden nodig om het trauma te verwerken dat ligt opgeslagen in het lichaam en in delen van de hersenen.

Er zijn verschillende methodes wetenschappelijk bewezen bij de behandeling van trauma’s. Deze methodieken zorgen ervoor dat het trauma neurologisch en op lichamelijk niveau worden verwerkt. 

IEMT (Integral Eye Movement Therapy) en EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing)

Dit zijn technieken waarbij de patiënt snel met zijn ogen beweegt terwijl hij zich het trauma herinnert. In Nederland wordt EMDR beschouwd als een wetenschappelijk onderbouwde methode. Methodieken die zijn afgeleid van EMDR werken ook zeer goed: denk aan IEMT (Integral Eye Movement Therapy) of 3MDR, waarbij naast oogbewegingen ook met andere methodieken wordt gewerkt om het brein te resetten.

● Lichaamsgerichte therapie zoals Brainspotting of TFT (Thought Field Therapy)

Deze therapie werkt ook als (onderdeel van) traumabehandeling. Brainspotting is een methode die zowel lichaamsgericht als neurofysiologisch werkt. TFT is een tapping methodiek die zowel fysiek als neurologische het trauma neutraliseert.

● Yoga en meditatie

Naast behandeling door een therapeut is het aan te raden om aan yoga en meditatie te doen. Yoga heeft volgens wetenschappelijk onderzoek een positief effect op gezondheidsproblemen, zoals hoge bloeddruk en stresshormoonafscheiding. Onderzoek van het Trauma Center van Bessel van der Kolk wijst uit dat yoga kalmeert en mensen helpt beter naar hun lichaam te luisteren. Ook intensieve meditatie helpt.